14 Kasım Dünya Diyabet Günü: Diyabeti Erken Fark Et, Erken Harekete Geç!
Kandaki şeker düzeyini dengeleyen insülin hormonunun eksikliği veya yeterince salgılanmasına rağmen vücutta kullanılamaması sonucu oluşan kronik metabolizma bozukluğu olarak tanımlanan diyabet; temel olarak Tip 1 Diyabet, Tip 2 Diyabet ve gebelik döneminde ortaya çıkabilen Gestasyonel Diyabet olmak üzere üç gruba ayrılıyor. Kontrol altına alınamayan yüksek kan şekeri; kalp krizi, inme, böbrek yetmezliği, görme kaybı, sinir hasarı ve diyabetik ayak gibi kalıcı organ hasarlarına yol açarak hem dünyada hem de ülkemizde engellilik ve erken ölümlerin önde gelen nedenleri arasında yer alıyor.
Çocuklarda Tip 1 Diyabet Belirtilerine Dikkat
Beslenme alışkanlıklarından veya aile hatasından kaynaklanmayan Tip 1 diyabette erken farkındalık hayati önem taşıyor. Ailesinde diyabet öyküsü bulunan çocuklarda riskin daha yüksek olduğuna dikkat çekilirken, ebeveynlerin şu belirtileri göz ardı etmemesi gerekiyor:
Bu belirtilere kusma, karın ağrısı, hızlı ve derin nefes alma veya uykuya meyil eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurulması gerekiyor. Uygun tedavi, doğru beslenme, düzenli egzersiz ve aile ile öğretmenlerin bilinçli desteği sayesinde Tip 1 diyabetli çocukların sağlıklı ve uzun bir yaşam sürebileceği vurgulanıyor.
Sessiz İlerleyen Tehlike: Tip 2 Diyabet
Çoğunlukla yıllar içinde belirgin şikâyet vermeden gelişen Tip 2 diyabet, pek çok kişide ancak kalp, böbrek, göz veya sinir hasarı gibi komplikasyonlar ortaya çıktığında fark ediliyor. Fazla kilo, obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, aile öyküsü, ileri yaş ve gebelik diyabeti geçmişi bulunan kişilerin belirti beklemeden aile hekimlerine başvurarak kan şekeri ölçümü yaptırmaları öneriliyor. Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, ideal kilonun korunması ve tütün ürünlerinden uzak durulması hastalığın önlenmesinde temel rol oynuyor.
Aile Hekimliklerinde Ücretsiz Tarama ve Takip
Sağlık Bakanlığı tarafından geliştirilen Hastalık Yönetim Platformu aracılığıyla aile hekimleri, henüz tanısı olmayan vatandaşların diyabet taramalarını gerçekleştirirken; tanı almış hastaların tedavilerini düzenliyor ve gerektiğinde randevularını alarak hastanelere sevklerini sağlıyor. Mevcut hastaların komplikasyonları önlemek adına göz, böbrek ve ayak kontrollerini düzenli yaptırmaları büyük önem taşıyor.
Vatandaşlara 14 Kasım Çağrısı 14 Kasım Dünya Diyabet Günü vesilesiyle tüm vatandaşlara sağlıklı bir yaşam için şu temel adımlar hatırlatıldı:
Erken tanı için kayıtlı olunan aile hekimine başvurarak diyabet taraması yaptırın.
Çok su içme, sık idrara çıkma veya kilo kaybı gibi belirtilerde vakit kaybetmeden kan şekeri düzeyinizi ölçtürün.
Sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktiviteyi yaşam tarzı hâline getirin.
Diyabet tanısı aldıysanız tedavinizi ve düzenli kontrollerinizi aksatmayın.